Her başlangıcın kendine özgü bir hikâyesi vardır. Bir romanın ilk cümlesi okuyucuyu bilinmezliğe davet ederken bir bilgisayarın açılış ekranı da kullanıcıyı görünmeyen bir yolculuğun eşiğine getirir. Bilgisayarın hangi aygıttan başlayacağını seçtiğimiz boot menüsü, ilk bakışta teknik bir ayrıntı gibi görünse de aslında birden fazla olasılık arasından seçim yapmanın sembolüdür. Peki, PC boot menü nasıl açılır ve bu küçük işlem edebiyatın başlangıç, seçim ve dönüşüm temalarıyla nasıl ilişkilendirilebilir?
Bilgisayarı açarken birkaç saniye içinde verdiğimiz kararlar, bir hikâyenin yönünü belirleyen karakter seçimlerini hatırlatır. Bazen USB bellekten işletim sistemi kurmak, bazen farklı bir diskten başlatmak, bazen de bilgisayarın sorunlarını çözmek isteriz. Her durumda başlangıç noktasını doğru seçmek gerekir.
Boot menüsü, bilgisayarın açılış sırasında hangi aygıttan başlatılacağını seçmeye yarayan menüdür. USB bellek, SSD, HDD veya başka bir önyükleme aygıtı bu menü üzerinden seçilebilir.
Öncelikle açık olan çalışmalarınızı kaydedin ve bilgisayarınızı yeniden başlatın. Bilgisayar üreticisinin logosu göründüğü anda boot menüsü tuşuna art arda basın. Tuşa basmak için genellikle işletim sistemi açılmadan önceki kısa süreyi yakalamak gerekir.
Bilgisayar markasına ve modele göre kullanılan tuş değişebilir. Sık karşılaşılan tuşlar şunlardır:
– F12: Lenovo, Dell ve bazı diğer bilgisayar modelleri
– F11: MSI ve bazı masaüstü bilgisayarlar
– F9: HP ve bazı diğer modeller
– Esc: Bazı HP ve ASUS modelleri
– F8: Bazı eski bilgisayarlar ve belirli anakartlar
Bu tuşlar her modelde aynı sonucu vermeyebilir. En doğru bilgi için bilgisayarınızın kullanım kılavuzunu veya üreticinin destek sayfasını kontrol edin. Bazı cihazlarda klavyedeki Fn tuşunu da kullanmak gerekebilir.
Boot menüsü açıldığında ekranda USB bellek, SSD veya Windows Boot Manager gibi seçenekler görülebilir. İhtiyacınıza uygun aygıtı ok tuşlarıyla seçip Enter tuşuna basın.
Örneğin USB bellekten Windows kurulumu başlatmak istiyorsanız kurulum dosyalarını içeren USB aygıtını seçmeniz gerekir. Yanlış aygıtı seçmek genellikle yalnızca istenen başlangıcın gerçekleşmemesine neden olur; ancak kurulum sırasında disk seçimi ve biçimlendirme gibi işlemlerde dikkatli olunmalıdır.
Bilgisayar doğrudan Windows’a geçiyorsa şu yöntemleri deneyebilirsiniz:
– Bilgisayarı tamamen kapatıp yeniden açın ve açılış tuşuna daha erken basın.
– Klavyenin açılış sırasında çalıştığından emin olun.
– Üreticinin önerdiği farklı bir boot menüsü tuşu olup olmadığını kontrol edin.
– Windows 10 veya Windows 11 kullanıyorsanız Ayarlar > Sistem > Kurtarma > Gelişmiş başlangıç yolunu izleyerek yeniden başlatma seçeneklerine ulaşın. Menü adları sürüme göre değişebilir.
– BIOS/UEFI ayarlarına girmeniz gerekiyorsa üreticinin yönergelerini takip edin.
Boot menüsü ile BIOS/UEFI aynı şey değildir. Boot menüsü genellikle geçici olarak başlangıç aygıtını seçerken BIOS/UEFI, bilgisayarın donanım ve başlangıç ayarlarının yapılandırılmasını sağlar.
Edebiyatta başlangıç, okurun metinle kurduğu ilk ilişkinin temelidir. Bir romanın ilk cümlesi karakterleri, mekânı ve çatışmayı tanıtır. Bilgisayarın açılış süreci de benzer biçimde farklı seçeneklerin görünür hâle geldiği bir eşik oluşturur.
Burada kavramı önem kazanır. Boot menüsündeki USB veya SSD seçeneği, teknik açıdan bir aygıtı temsil ederken mecazi açıdan farklı bir yolun kapısını açabilir. Bir karakterin yol ayrımında verdiği karar gibi kullanıcı da hangi başlangıcın kendisi için uygun olduğuna karar verir.
açısından düşünüldüğünde boot menüsü, birden fazla olası başlangıcın yan yana bulunduğu bir sahneye benzer. Klasik bir romanda olaylar çoğunlukla belirli bir sırayla ilerlerken modern ve postmodern anlatılarda alternatif yollar, zaman sıçramaları ve farklı bakış açıları öne çıkabilir.
Boot menüsü de kullanıcıya tek bir başlangıç yerine çeşitli seçenekler sunar. Ancak seçim özgürlüğünün bir sınırı vardır: Her aygıtın çalışabilir olması ve gerekli başlangıç dosyalarını içermesi gerekir. Edebiyatta da bir karakter istediği yolu seçebilir fakat anlatının dünyası bu seçimin sonuçlarını belirler.
Romanlarda yolculuk teması, karakterin alışılmış düzeninden ayrılarak yeni bir dünyaya adım atmasını anlatır. Bilgisayarı USB bellekten başlatmak da mevcut başlangıç düzeninden farklı bir seçeneğe yönelmek gibidir. Amaç yalnızca başka bir yol seçmek değil, o yolun hangi sonucu doğuracağını bilmektir.
Kısa öykülerde bazen tek bir karar bütün olayların yönünü değiştirir. Boot menüsünde doğru tuşa zamanında basmak da küçük ama belirleyici bir adımdır. Birkaç saniyelik gecikme, kullanıcının istediği menüye ulaşamamasına neden olabilir.
Bilim kurgu eserleri insanın teknolojiyle kurduğu ilişkiyi, kontrol duygusunu ve belirsizliği sık sık sorgular. Boot menüsü bu temalar için küçük bir örnek sunar. Kullanıcı bilgisayarı yönlendirdiğini düşünür; ancak bu yönlendirme donanımın, yazılımın ve sistem ayarlarının sunduğu imkânlarla sınırlıdır.
Metinler arası ilişki, bir eserin başka eserlerle kurduğu bağlantıları incelemeye dayanır. Yolculuk, eşik, kapı ve seçim imgeleri farklı dönemlerde yazılmış romanlarda, masallarda ve destanlarda karşımıza çıkar.
Bir masalda kahramanın kapılardan birini seçmesiyle bilgisayarda bir önyükleme aygıtının seçilmesi arasında doğrudan bir özdeşlik yoktur. Yine de iki durumda da seçenekler arasından bir yol belirleme düşüncesi ortaktır. Bu benzerlik, teknik bir işlemi daha anlaşılır kılmak için edebiyatın sunduğu çağrışımlardan yararlanmamızı sağlar.
PC boot menüsünü açmak için bilgisayarı yeniden başlatmak, açılış sırasında modele uygun tuşa basmak ve istenen önyükleme aygıtını seçmek yeterli olabilir. Sorun yaşandığında üreticinin yönergelerine başvurmak ve BIOS/UEFI ayarlarını değiştirmeden önce dikkatli davranmak önemlidir.
Edebiyat ise bu teknik sürece başka bir gözle bakmamızı sağlar. Başlangıçlar, seçimler ve yol ayrımları yalnızca romanların konusu değildir; günlük hayatımızın da bir parçasıdır. Bazen bir bilgisayarı doğru aygıttan başlatmak, bazen bir kitabın ilk sayfasını çevirmek, bazen de yeni bir karar vermek gerekir.
Siz boot menüsünü en son hangi amaçla açtınız? Bilgisayar kullanırken yaşadığınız bir sorunu çözdüğünüzde kendinizi bir hikâyenin düğümünü çözmüş gibi hissettiğiniz oldu mu? Bir romanın başlangıcıyla yeni bir teknolojiye adım atmak arasında nasıl bir benzerlik görüyorsunuz? Bu sorular üzerine düşünmek, gündelik deneyimlerimizin bile kendine özgü bir anlatısı olduğunu fark etmemizi sağlayabilir.
Bu noktada PC boot menü nasıl açılır ile ilgili ana çerçeveyi çizmiş olduk; Efelabilisim ile takipte kalın.