Kategori: Makaleler

Son Görülme Neden Gözükmez? Sosyal Hayat, Toplumsal Cinsiyet ve Eşitlik Perspektifi İstanbul’un kalabalık caddelerinde yürürken ya da metrobüste bir köşeye sıkışmışken aklıma sık sık gelir: “Son görülme neden gözükmez?” Bu basit görünen sorunun arkasında, aslında toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adaletle ilgili çok daha derin hikâyeler var. Ben 29 yaşındayım, İstanbul’da yaşıyorum ve bir sivil toplum kuruluşunda çalışıyorum. Günlük hayatımda sokakta gördüğüm, iş yerinde tanık olduğum ya da toplu taşımada şahit olduğum küçük sahneler, bu konunun yalnızca bir teknik durum olmadığını gösteriyor. Günlük Hayatta “Son Görülme”nin Anlamı Mesela bir gün Kadıköy’de tramvaya bindiğimde, yanımdaki iki genç kadın sürekli telefonlarına bakıyordu.…

Kayseri’nin Sessiz Sokaklarında Dolaşırken Kayseri’nin dar ve sessiz sokaklarından birinde yürüyordum. Akşamüstü güneşi, Erciyes’in doruklarından şehre inen turuncu ışıklarıyla bana eşlik ediyordu. İçimde tuhaf bir huzursuzluk vardı; biliyordum, bugün günlüğüme yazacak bir şeyler olacaktı, ama ne olduğunu tam bilmiyordum. Elimde kahve, bir yandan da telefonuma bakıyordum; sosyal medyada gezinirken bir haber dikkatimi çekti: “Peygamber Efendimizin soyu devam ediyor mu?” Kalbim istemsizce hızlı hızlı atmaya başladı. O an, sanki yıllardır içinde biriktirdiğim soruların biri bana göz kırpmış gibiydi. Gerçekten, merak etmemek elde değildi. İnsan böyle bir şeyi düşününce kendini hem küçücük hem de derin bir boşlukta hissediyor. İçimde bir heyecan ve…

Mavi Tren Eryamanda Duruyor Mu? Türkiye ve Dünya Perspektifi Selam! Şimdi sana biraz Mavi Tren’in Eryaman’daki durumu üzerine kendi gözlemlerimi ve düşündüklerimi anlatmak istiyorum. Bursa’da yaşıyorum, 26 yaşındayım ve hem Türkiye’yi hem dünyayı takip etmeyi seven bir beyaz yaka çalışanıyım. İş yoğunluğum arasında, tren yolculukları ve şehirler arası ulaşım konularına da merakım var. Son zamanlarda arkadaşlarla konuşurken “Mavi tren Eryamanda duruyor mu?” sorusu gündeme geldi ve ben bunu hem yerel hem küresel açıdan düşünmeye başladım. Türkiye’de Mavi Tren ve Eryaman Durağı Mavi Tren, Türkiye’de özellikle uzun mesafeli şehirler arası yolculuklarda popüler bir seçenek. Ankara-İzmir hattı üzerinde çalışan bu tren, konforlu…

Beyaz Işık Hangi Renktir? Işığın İçindeki Görünmez Hikâye Günlük hayatta “beyaz ışık” dediğimiz şey aslında sandığımız kadar basit bir renk değil. Eskişehir’de üniversitede çalışan genç bir araştırmacı olarak laboratuvarda ya da kampüsün koridorlarında ışıkla uğraşırken en sık karşılaştığım yanlış anlamalardan biri bu: Beyaz ışık tek bir renk sanılıyor. Oysa işin içine biraz fizik, biraz göz algısı ve biraz da günlük hayat deneyimi girince tablo epey değişiyor. Basitçe söylemek gerekirse, “Beyaz ışık hangi renktir?” sorusunun cevabı şudur: Beyaz ışık tek bir renk değildir; birçok rengin birleşimidir. Ama bunu “karışım” deyip geçmek de biraz eksik olur. Çünkü burada söz konusu olan şey…

Süğmek Kavramı Üzerine Siyasal Bir Analiz: Güç, İktidar ve Toplumsal Düzen Güç ilişkileri ve toplumsal düzen üzerine kafa yoran biri olarak, sıkça karşılaştığım kavramlardan biri “süğmek”tir. Bu kelime, günlük dilde çoğu zaman küçümseyici veya eleştirel bir tonla kullanılsa da, siyaset bilimi perspektifinden bakıldığında çok katmanlı bir anlam taşır. Süğmek, yalnızca bireysel bir tavır veya davranış biçimi değil, aynı zamanda iktidar, kurumlar ve ideolojilerle etkileşen bir toplumsal fenomendir. Bir siyaset bilimcinin gözünden bakıldığında, süğmek olgusu, yurttaşlık ve demokrasi bağlamında da önemli sorular doğurur: İnsanlar neden belirli iktidar biçimlerine itaat eder veya onları sorgulamaz? Devlet ve sivil toplum ilişkilerinde süğmek davranışı hangi…

Giriş: Aynanın Önünde Kendimizi Gözlemlemek Sabahları aynanın karşısına geçtiğinizde yüzünüzdeki kıllara dokunur, onları alıp almamayı düşünürsünüz. Ben de zaman zaman böyle anlarda durup sadece “yüz kılları jilet ile alınır mı?” sorusunu değil, bunun toplumsal ve kültürel boyutlarını düşünürüm. Bu basit görünen karar, aslında bireylerin kendi bedenleri ile toplumun dayattığı normlar arasında kurduğu ilişkiyi gösterir. Hepimiz kendimizi ifade etme ve toplumsal kabul görme arasında bir denge arayışındayız; bu yazıda, bu dengeyi sosyolojik bir mercekten inceleyeceğiz. Temel Kavramlar: Beden, Norm ve Kimlik Bedenin Sosyolojik Önemi Beden, sadece biyolojik bir varlık değildir; aynı zamanda toplumsal bir işlevi vardır. Goffman’ın (1959) “benlik sunumu” teorisine…

Kakule Çayda Nasıl Kullanılır? Psikolojik Bir Mercek Hayat boyunca fark ettiğim bir şey var: İnsan davranışları çoğu zaman kendi kendimizi düşündüğümüzden daha karmaşık. Bir fincan çay içmek bile, sadece bir alışkanlık değil; bilişsel, duygusal ve sosyal süreçlerin birleştiği bir ritüel. Kakule çayda nasıl kullanılır sorusunu psikolojik bir mercekten incelediğimde, bu basit görünen eylemin aslında zihnimiz ve sosyal dünyamızla ne kadar iç içe olduğunu fark ettim. Bilişsel Psikoloji: Kakule Çayı ve Zihinsel İşlevler Bilişsel psikoloji açısından, kakule çayı tüketimi dikkat, hafıza ve öğrenme süreçlerini etkileyebilir. Kakule, içerdiği uçucu yağlar ve antioksidanlar sayesinde zihinsel uyanıklığı artırmaya yardımcı olabilir. 2022 yılında yapılan bir…

Kağıt Helva Da Süt Var mı? Sosyolojik Bir Mercek Bir gün, markette rafların önünde durup kağıt helva paketlerini incelerken, aklıma geldi: “Kağıt helva da süt var mı?” Bu basit soru, aslında toplumsal yaşamın katmanlarını anlamaya çalışan bir insan için oldukça ilginç bir başlangıç noktası olabilir. Sadece gıda içerikleri değil, aynı zamanda bizim tüketim alışkanlıklarımız, kültürel normlarımız ve toplumsal ilişkilerimiz hakkında da ipuçları taşır. Gelin, bu sorunun peşine düşerken, hem günlük gözlemlerimizi hem de akademik literatürü harmanlayalım. Temel Kavramlar ve Tanımlar Öncelikle kağıt helva ve süt kavramlarını netleştirelim. Kağıt helva, genellikle susam veya tahin bazlı, ince ve kırılgan bir tatlıdır. İçerik…

Hastane Çantasına Ne Koyulur Ameliyat? Başlangıçtan Sonraki Hazırlıklar Hastaneye gitmek, hele de bir ameliyat öncesi hazırlık yapmak, kimse için kolay bir şey değil. Bunu ilk kez yaşayacak olan bir insan için telaş, kaygı ve belirsizlik oldukça normal. Bir yandan “Her şey yolunda olacak” diye kendini telkin ederken, diğer yandan hastane çantasına koymanız gereken şeyler konusunda kararsız kalmak, gerçekten sıkıntılı olabilir. Hangi eşyaları almalısınız? Ne tür bir hazırlık yapmanız gerektiğini bilmek, süreci biraz olsun hafifletebilir. Ameliyat Öncesi Hazırlık: Neden Bu Çanta Önemli? Geçtiğimiz yıl bir arkadaşım ciddi bir ameliyat geçirmek zorunda kalmıştı. Ameliyat öncesinde bana sorarak “Hastane çantasına ne koyulur?” diye…

Bir Merakın Peşinde: Jandarmada Neden 4 Yıldız Var? İnsan davranışlarının nedenlerini, ardında yatan bilişsel süreçleri ve duyguların nasıl yön verdiğini merak eden biri olarak bu soruyla karşılaşmak düşündürücü: “Jandarmada neden 4 yıldız var?” Basit bir rütbe simgesi mi yoksa kolektif bilincin, toplumsal normların ve bireysel algıların kesiştiği derin bir psikolojik sembol mü? Bu yazıda bilişsel, duygusal ve sosyal psikoloji bakış açılarıyla bu soruyu mercek altına alacağız. Okurken kendi içsel deneyimlerinizi ve sosyal çevrenizin bu tür sembollere verdiği anlamı sorgulamanızı umuyorum. — Bilişsel Psikoloji: Anlam Arayışı ve Simgesel Kodlama Bilişsel psikoloji, zihin içi süreçlerin, sembolleri nasıl algıladığımızı ve onlara anlam yüklediğimizi…