Mert Olmayan Ne Demek? Çocukluk Anıları ve Gerçek Hayattan Hikâyelerle Bir Bakış
Mert Olmayan Ne Demek? Bir Anlam Arayışı
Çocukken “Mert misin, değil misin?” diye soranlar olurdu. Bu, aslında küçük bir testti. O zamanlar ne kadar derin düşündüğümüzü bilmiyorum ama en basit haliyle, “Mert olma” durumu, güvenilmez, sözünde durmayan ya da bir şekilde başkalarına zarar veren biri olma durumuydu. Peki, bugünün dünyasında mert olmayan ne demek? Hala çocukluk anılarımda olduğu gibi mi? Yoksa farklı bir anlam kazanmış mı? İşte tam da bu sorular üzerine kafa yormak istedim.
Mert Olmayan İnsanlar: Bir Ekonomi Öğrencisinin Gözünden
Ekonomi okumuş biri olarak, her şeyin bir karşılığı olduğu inancıyla büyüdüm. Her eylemin bir maliyeti vardır, her kararın bir sonucu vardır. Ama “mert olmak” gibi daha soyut bir kavramı anlamaya başladıkça, işin sadece matematiksel ve mantıklı taraflarının olmadığını fark ettim. Hadi size küçük bir örnek vereyim.
Geçtiğimiz yaz, bir arkadaşım ile bir iş anlaşması yapmaya çalışıyorduk. Her şey gayet iyiydi. Fakat zamanla, planlarda değişiklikler olmaya başladı. Başlangıçta söz verilen tarihlere uyulmadı, sonra da “Mert olmak ne demek?” dediğimde, o kadar basit bir cevap aldım ki. “Bazen işler böyle gelişiyor, seni üzmemek için söylenmeyen şeyler var,” dedi. Anladım ki mert olmayan ne demek sorusunun cevabını hayatımda tam da o an aldım: Sözünde durmamak, yalan söylemek, başkalarını kandırmak.
Bu olay, aslında bizim toplumumuzda yaygın olan bazı olguları da gözler önüne serdi. Ekonomi derslerinde hep anlatılır ya; insanların çıkarları doğrultusunda davranacaklarını, ancak bu davranışların bazen etik sınırları zorlayabileceğini. Mert olmayan insan, işte bu çıkarlar uğruna bazen etik sınırları aşabilen kişidir. Bir nevi oyun dışı kalır, ama işin ekonomik boyutunda oyunun kurallarını yeniden belirler.
Mert Olmayan İnsanlar Çevremizde: Günlük Hayattan Örnekler
Çevremizdeki pek çok insanda mert olmayan davranışları görmek mümkün. İş yerinde, arkadaş çevremde ya da bazen sokakta. Geçenlerde, kahve içmek için bir kafeye gitmiştim. Çalışanların sürekli birbirlerine şikayet ettiği bir yönetici vardı. Herkes işini doğru yapmaya çalışıyor ama yönetici sürekli sorumluluklarını başkalarına yıkıyor. Burada mert olmayan ne demek? Güveni sarsmak demek. Herkesin bir arada çalışması gerekirken, tek bir kişi her şeyin altına girmiyor, hatta işin kötü taraflarını başkalarına yükleyip sıyrılmaya çalışıyordu. Bu tür davranışlar, sadece iş hayatını değil, toplumdaki dayanışma kültürünü de zedeler.
Bir başka örnek de arkadaş ortamımda yaşadım. Herkesin bir arada olduğu bir toplantıda, bir arkadaşım son dakikada bir planı iptal etti. Sadece “Unuttum” demekle yetindi. Planın iptali, aslında sadece o bireyi etkilemiyordu. Hepimizin zamanını ve emeğini almıştı. Mert olmanın, işte bu anlarda sözünü tutmak olduğunu fark ettim. Mert olmayan, zamanında ve dürüstçe haber vermez, başkalarının emeklerini hiçe sayar.
Sosyal Medya ve Mert Olmayanlar
Sosyal medyanın hayatımıza girmesiyle birlikte, mert olmayan ne demek kavramı biraz daha değişti. Herkes sanal ortamda daha rahat “mert” olabiliyor, çünkü yüz yüze gelmiyorlar. Ama burada da aynı kurallar geçerli. Bir insanın paylaştığı içeriğin arkasında duran kişi, güvenilir ve dürüst olmalıdır. Birçok insan, sosyal medya üzerinden başkalarını kötülemekte ya da yanlış bilgiler yaymakta herhangi bir tereddüt yaşamıyor. Bunun ekonomik boyutu da var tabii. Bir kişi, doğruyu söylemeyerek ve başkalarını manipüle ederek, kendi çıkarını sağlama yoluna gidebilir.
Bunun en belirgin örneği, özellikle influencer’ların ürün tanıtımlarında sıkça gördüğümüz “mert olmayan” tavırlarda gizli. Paylaşımlarında güvenilir olmayan tavsiyelerle, sadece para kazanmak için insanları yanıltıyorlar. Mert olmayan demek, burada da güveni zedelemek, insanları yanlış yönlendirmektir. Hatta bazı raporlara göre, influencer marketing sektörü, doğru ve güvenilir içerik üretme konusunda ciddi eksiklikler gösteriyor.
Mert Olmayan Ne Demek? Kendi Hikâyemden Çıkan Sonuçlar
Sonuçta mert olmayan ne demek sorusunun cevabı, kişisel gözlemlerimle daha da netleşti. İster iş hayatında, ister arkadaş ortamında, ister sosyal medyada olsun; mert olmayan insanlar, başkalarının güvenini sarsar, sözlerinde durmaz ve kendilerini savunmak adına çoğu zaman yalanlar söylerler. Bunu, özellikle çevremdeki insanlardan ve kişisel deneyimlerimden gördüm. Mert olmak, sadece sözde değil, eylemlerde de anlam bulur.
Ekonomik açıdan bakıldığında, mert olmayan insanlar, kısa vadede kazanç sağlasa da uzun vadede toplumsal yapıyı ve bireysel ilişkileri zedelerler. Her şeyin bir karşılığı olduğu gibi, güvenin ve dürüstlüğün de bir karşılığı vardır. Mert olmanın, kişisel ve toplumsal anlamda sağlam temelleri olduğu gibi, “mert olmayan” olmanın da uzun vadede kalıcı zararları vardır. Bu yüzden belki de en iyi seçim, mert olmak.